HET WEER, NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen zijn soms niet meer helemaal up to
date, onze excusses daarvoor, red.

Hitte index

Warm en vochtig weer voelt drukkend aan en langdurige
hitte kan vooral voor ouderen en zieken uitputtend zijn.
Ook voor mensen met een goede conditie is een hitte-
golf vermoeiend omdat de combinatie van hitte en vocht
hoge eisen stelt aan hart- en bloedvaten.
Naar aanleiding van ervaringen met hete zomers zijn
verschillende landen, waaronder Nederland, begonnen
met waarschuwingen en gedragsadviezen wanneer
sprake is van een hittegolf. De Wereld Meteorologische
Organisatie (WMO) nam naar aanleiding van deze
ervaringen het initiatief om de hitte index onder de aan-
dacht te brengen. De index beschrijft de warmteover-
dracht tussen lichaam en omgeving. Als de omgevings-
temperatuur warmer is dan de lichaamstemperatuur
kan dat gevaar opleveren voor de gezondheid.
De hitte-index, die geldt voor zonnig weer, wordt
bepaald door een combinatie van temperatuur en
vochtigheid. De tabel vermeldt ook wat de gevolgen
van de verschillende waarden voor de mens kunnen zijn
en wanneer de gezondheid bij grote lichamelijke inspan-
ning gevaar loopt. Deze absolute index is ontwikkeld
door de Amerikaan Robert Steadman, die ook een
windchill voor kou bedacht. Daarnaast wordt in verschil-
lende landen gewerkt aan de ontwikkeling van een
relatieve klimaatafhankelijke index, waarin bijvoorbeeld
ook de bijdrage van minimum- en maximumtemperatuur
wordt meegewogen. Hoe we de warmte ervaren hangt
niet alleen af van zonnestraling, temperatuur en vochtig-
heid, maar ook van onze inspanning, gezondheid,
kleding, voedingspatroon en zweet. Hitte leidt tot transpi-
ratie en vochtverlies en daarom is het belangrijk om ter
compensatie bij heet weer regelmatig te drinken.

Door verdamping van transpiratievocht koelt de huid af,
omdat verdamping energie kost. Bij tropische tempera-
turen van 30 graden en hoger, komt warmteafgifte vrij-
wel alleen tot stand door verdamping. In vochtige lucht is
de verdamping echter minder dan in droge lucht en voelt
het warmer aan (drukkend), vooral als  en verkoelende
wind ontbreekt. Zodra er grote kans is op een periode
van aanhoudende hitte, kan het Rijksinstituut voor Volks-
gezondheid en Milieu (RIVM) het Nationaal Hitte Plan in
werking stellen. De weersverwachting van het KNMI
speelt hierbij een belangrijke rol. ls de kans op een
naderende periode van tenminste 4 aaneengesloten
dagen met een maximumtemperatuur van minimaal
27 graden een bepaalde waarde overschrijdt, wordt het
RIVM hierop geattendeerd. De weersontwikkelingen
worden nauwlettend gevolgd en in onderling overleg kan
het Nationaal Hitte Plan in werking stellen en geeft het
KNMI een waarschuwing voor gevaarlijk weer uit (code
geel). Het hitteplan bevat maatregelen waarmee instel-
lingen, zorgverleners, maar ook vrijwilligers en mantel-
zorgers. Zij kunnen zich voorbereiden op een periode
van aanhoudende hitte en adequaat kunnen handelen.


KNMI / Weer Servicedienst Leeuwarden/Wytgaard