HET WEER, NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen zijn soms niet meer helemaal up to
date, onze excusses daarvoor, red.

Lidar meet stof in de lucht

Stof in de lucht wordt tegenwoordig onder andere
gemeten met een lidar. De afkorting staat voor Light
Detection and Ranging. Het is een soort radar die
gebruikt kan worden voor het bepalen van afstanden,
zoals de hoogte van wolken boven het aardoppervlak.
Bij een lidar geeft een laser een lichtflits die als een
straal recht omhoog kan schieten. Zodra de lichtpuls
stofdeeltjes of wolkendruppels tegenkomt, wordt een
klein deel van het laserlicht als een echo
teruggekaatst. Het teruggekaatste licht kan met licht-
gevoelige apparatuur worden opgevangen. Uit de tijd
die verstrijkt tussen het uitzenden van de lichtpuls en
het moment waarop het signaal dat wordt terugge-
kaatst binnenkomt kan de hoogte van een stoflaag of
van bewolking worden gemeten. Ook de sterkte van
het teruggekaatste signaal biedt informatie. Daaruit
kan bijvoorbeeld worden afgeleid hoeveel stof er in
de lucht zit. Ook bevat het signaal informatie over het
soort bewolking. De lidars die opgesteld staan bij de
KNMI meetmast in Cabauw zijn in april 2010 goed
van pas gekomen bij het waarnemen van vulkaan-
stof uit IJsland. De lidars lieten het vulkaanstof duide-
lijk zien ook als de stoflaag nog hoog in de lucht hing.

Er worden speciale technieken toegepast om het
vulkaanstof te onderscheiden van andere soorten
stof zoals zeezout en roet. Daarbij wordt ook
gekeken naar de vorm van het stof. Vulkaanstof be-
staat uit scherpe deeltjes, vandaar dat ze schadelijk
zijn voor vliegtuigen als die er doorheen vliegen.
Normaal stof, zoals zeezout, roet en andere luchtver-
ontreiniging, bestaat uit ronderedeeltjes. Ook die
verschillen kan een lidar onderscheiden. Er zijn nog
meer opties die aan de lidar toegevoegd kunnen
worden waardoor steeds meer bekend wordt over
de deeltjes in de lucht. Sommige lidars zijn bijvoor-
beeld geschikt om te laten zien hoe groot de
deeltjes zijn. Behalve laserlicht, weerkaatsen wolken
stofdeeltjes natuurlijk ook het licht van de zon. Hier-
door spelen ze een belangrijke rol in het klimaat.
Met lidarmetingen wordt onderzoek gedaan naar de
precieze rol van wolken en stof in het klimaat en hoe
stofdeeltjes de klimaateigenschappen van wolken
beïnvloeden.