HET WEER, NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen zijn soms niet meer helemaal up to
date, onze excusses daarvoor, red.

Zomerhagel

Onweersbuien kunnen vergezeld gaan van grote hagel-
stenen van soms 5 centimeter doorsnede of groter.
 Zulke projectielen richten schade aan, vooral aan dak-
bedekking en glas. Ook gewassen, planten, auto's, kort-
om vrijwel alles dat getroffen wordt, moet het ontgelden.
Mensen riskeren verwondingen en dieren, met name
vogels, worden in een zware hagelbui vaak dodelijk
getroffen. Grote stenen zijn door hun gewicht gevaar-
lijker dan kleine. Bovendien slaan ze met grotere snel-
heid in. Bolvormige stenen van 3 centimeter halen zo'n
50 km./uur, stenen als tennisballen van 6 centimeter
wegen ongeveer 100 gram en vallen met 120 km./uur.
Nog grotere stenen zouden snelheden kunnen bereiken
van 300 km./uur. Hagelstenen hebben vaak lang-
werpige uitsteeksels en daarom zegt het gewicht meer
over het gevaar dan de afmeting. Het gewicht is een-
voudig te bepalen met een brievenweger of te bepalen
uit smeltwater van de hagelsteen in en maatglas. Grote
hagelstenen ontstaan in gigantische onweerswolken
die soms tot meer dan 10 kilometer hoogte uitgroeien
en waarin krachtige omhoog en omlaag gerichte lucht-
stromingen voorkomen. Zulke buien gaan vergezeld
van valwinden, windstoten of windhozen.

Hagel ontstaat wanneer kleine ijs- en sneeuwkristallen
in luchtlagen terechtkomen met grote onderkoelde
waterdruppels. Het bovenste deel van een buienwolk,
waar het meer dan 20 graden vriest, bevat ijskristallen.
Het onderste deel van de buienwolk, met temperaturen
tussen -10 en -20 graden, bevat onderkoelde druppels.
Door dalende en stijgende luchtbewegingen in de wolk
komen ijsdeeltjes op niveaus met veel onderkoeld water.
Zo komt het tot botsingen tussen onderkoelde druppels
en ijs. De onderkoelde druppels zetten zich af op de ijs-
kristallen, die groeien en ten slotte als hagel uit de wolk
vallen. Hagelstenen bestaan vaak uit laagjes die afwis-
selend mat en helder zijn. In het eerste geval vriezen de
botsende deeltjes of druppels onmiddellijk vast. In het
tweede geval wordt zoveel water ingevangen dat er een
waterlaagje ontstaat dat pas kort daarna bevriest.
In ons land komt zomerhagel met diameter van 2 centi-
meter of meer gemiddeld 5f keer per jaar ergens in
het land voor. Op 24 april 2014 zijn in ons land ook
hagelstenen gevallen van 2 tot 2.5 centimeter.


KNMI / Weer Servicedienst Leeuwarden/Wytgaard