HET WEER, NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen zijn soms niet meer helemaal up to
date, onze excusses daarvoor, red.

Koudegolf

In ons land was tussen 30 januari en 8 februari 2012
sprake van een koudegolf. Een koudegolf is volgens de
definitie van het KNMI een aaneengesloten periode in
De Bilt van minstens 5 ijsdagen (maximumtemperatuur
onder 0 graden), waarvan op drie dagen de minimum-
temperatuur onder -10.0 graden graden (strenge vorst).
Zoveel kou komt in ons land maar weinig voor. Door
opwarming van het klimaat wordt extreme kou steeds
zeldzamer maar het blijft wel mogelijk. Sinds 1901 telde
De Bilt 33 tijdvakken die als koudegolf gekwalificeerd
zijn. De barre winter van 1963 leverde zelfs vier koude-
golven op met een totale duur van 27 dagen. De langste
koudegolf beleefde ons land in februari 1947 toen de
felle kou drie weken aanhield. Elke koude winter telt wel
één of meer opmerkelijk koude periodes, waarin het op
een aantal plaatsen tot strenge vorst komt en de laagste
temperaturen van de hele winter worden gemeten.
Dat gebeurt meestal nadat er een dik pak sneeuw is
gevallen en het onder een heldere hemel flink kan
afkoelen. Kijken we naar de koudste periodes van tien
dagen sinds 1901, dan is de periode 18-27 januari
1942 in De Bilt de koudste met een gemiddelde
etmaaltemperatuur van -11.3 graden. De extreme kou-
periode begon al een week eerder en vanaf 12 januari
1942 kwam de temperatuur in De Bilt vrijwel elke dag
lager dan -10 graden. De laatste dagen van die koude-
golf werden records gevestigd: op 26 januari 1942
kwam het kwik in De Bilt niet hoger dan -11.2 graden
en de nacht die volgde koelde het af tot -24.8 graden,
de laagste standen ooit op het hoofdstation van het
KNMI gemeten.

Op 27 januari 1942 registreerde Winterswijk
-27.4 graden, de laagste temperatuur van de eeuw in
ons land. Op veel plaatsen was het de koudste nacht
van de eeuw met 20 tot 25 graden vorst.
Een tramconducteur in Den Haag schrijft in zijn dag-
boek over de vele sneeuwstormen in deze winter met
sneeuwduinen van twee meter hoogte. De periode
15-24 februari 1956 staat met een gemiddelde
temperatuur van -10.5 graden op de tweede plaats.
Ook toen viel er veel sneeuw op de Waddeneilanden
meer dan een 0.5 meter. In deze maand vroor het in
De Bilt op 17 nachten meer dan 10 graden en op acht
dagen meer dan 15 graden met -21.6 graden als
minimum op 15 februari. Uithuizermeeden had op
16 februari 1956 -26.8 graden, op één na de laagste
waarde in ruim honderd jaar. De winter van 1929
leverde de op twee na ergste koudegolf: van
11-20 februari noteerde De Bilt gemiddeld -9.7 graden.
Een week lang vroor het hier elke dag zeer streng,
meer dan 15 graden onder nul. In Winterswijk werd op
14 februari van dat jaar -21.5 graden gemeten, maar
ook Limburg deed deze keer mee met de kou:
Sittard met -21.4 graden en Gemert met -20.7 graden.