HET WEER, NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen zijn soms niet meer helemaal up to
date, onze excusses daarvoor, red.

Weersverwachting: de 10-daagse verwachting berekend

Met de komst van de computer begon het tijdperk van
de numerieke weersverwachting, of liever de herleving
daarvan. Al in 1922 verscheen in Engeland het boek
'Weather prediction by numerical progress'. Auteur was
meteoroloog Richardson die in vijf jaar tijd zo'n 10.000
eenvoudige berekeningen had uitgevoerd om de lucht-
drukverandering op twee plaatsen in Europa door te
rekenen. De resultaten van zijn berekeningen bleken
totaal niet overeen te komen met de werkelijkheid.
Later werd ontdekt wat er mis was: bij het overbrengen
van wiskundige/natuurkundige vergelijkingen naar
roosterpunten zijn speciale voorzieningen nodig om te
voorkomen dat de informatie niet ondersneeuwt in ruis.
De grote weercomputers maken voor een tiendaagse
verwachting minstens een biljoen wiskundige bereke-
ningen per dag en nog blijkt het soms heel anders uit te
pakken. De weerkaarten van het ECMWF in Reading
bij Londen, dat in 1975 is opgericht in een samenwer-
kingsverband van achttien Europese landen waaronder
Nederland, bevatten een netwerk van roosterpunten
waarvoor dagelijks alle berekeningen worden uitge-
voerd. Het ECMWF zamelt zoveel mogelijk gegevens
in en daar is veel tijd mee gemoeid, zodat er nogal wat
tijd zit tussen het moment van waarneming en het
moment waarop de computer kan gaan rekenen.

De huidige weerkaart wordt volledig door de computer
geproduceerd; de computer berekent het mondiale
weer voor vijf tot tien dagen vooruit. Eigenlijk tot negen
dagen vooruit want er wordt gerekend met de gegevens
van de voorgaande dag van 12.00 UT. Voor het gebruik
en de interpretatie van die gegevens is de vlindertheo-
rie van de Amerikaanse meteoroloog Lorenz van groot
belang: het klapwieken van een vlinder in Florida kan er
bij wijze van spreken voor zorgen dat een depressie
ontstaat die twee dagen later in ons land voor regen en
wind zorgt. Een kleine verstoring kan enorme gevolgen
hebben voor het weer in de komende dagen en is dus
van belang voor de weersverwachtingen. Het ECMWF
en het KNMI hebben een speciale methode ontwikkeld
die zulke verstoringen incalculeert, de ensemblemetho-
de. De computer produceert voor elk van de komende
tien dagen tientallen weerkaartjes ter grootte van een
flinke postzegel, die de mogelijke weersituatie
aangeven. De uitkomsten worden op verschillende ma-
nieren gepresenteerd, niet alleen in weerkaartjes en
grafiekjes maar ook in de vorm van de zogenaamde
pluim. De meteoroloog kan op basis daarvan een
trendverwachting maken voor de komende tien dagen.