HET WEER, NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen zijn soms niet meer helemaal up to
date, onze excusses daarvoor, red.

Hoge cirruswolken

Wolken kunnen op verschillende hoogtes voorkomen
en op grote hoogte bestaan ze voornamelijk uit ijs-
kristallen. Cirruswolken of windveren, die op een hoogte
van 6 tot 12 kilometer voorkomen, bestaan zelfs volledig
uit ijskristallen. Ze lijken heel langzaam te bewegen of
zelfs stil te staan, maar door de grote hoogte geeft dat
een vertekend beeld: in werkelijkheid gaan ze snel,
soms ruim 100 km./uur. De dunne cirrusbewolking,
sluierwolken genaamd, laat het zonlicht meestal nog
door. Dit wolkentype is vaak te zien als het (nog) mooi
weer is. De wolken hebben een draderige structuur en
kunnen zich ook rangschikken in kleinere of grotere
plukken of smalle banden. Vandaar dat men wolken, die
in de meteorologie Latijnse namen hebben gekregen,
niet alleen indeelt naar geslacht, zoals cirrus, maar ook
in soorten en variëteiten. De cirrus kent soorten als
fibratus (vezelachtig, draderig), unicinus (vergelijkbaar
met een langgerekte komma), spissatus (een dichtere
wolk), castellanus (torentjes) of floccus (wattenvlokjes).
De soorten zijn opgedeeld in variaties die soms aan de
benaming wordt toegevoegd. De toevoeging intortus
staat bijvoorbeeld voor onregelmatig, gekromd of grillig
verward. Cirruswolken die de vorm  hebben van een
visgraat of wervel de toevoeging vertebratus krijgen.
Tot de hoge wolken op een hoogte van 6 tot 10 km.
hoort ook de cirrocumulus of schaapjeswolk,
die bestaat uit grotere velden. Schaapjeswolken,
hoe fraai ook, wijzen op een toenemende vochtigheid
en kunnen een voorbode zijn van minder fraai weer.

Vooral als de wolken een golfvormige structuur
(undulatus) hebben, gaat het vaak mis. Dat geldt ook
voor het wolkengeslacht cirrostratus van het soort
nebulosus (sluier), een melkachtige witte lucht die gelei-
delijk een scherm voor de zon trekt, waardoor deze uit-
eindelijk verdwijnt. Het dichter worden van sluierwolken
kan samenhangen met een naderende depressie, maar
het hoeft nog niet te betekenen dat het slechte weer ons
werkelijk bereikt. Het neerslaggebied kan ook op
afstand blijven. In cirruswolken is vaak een gekleurde
ring rond de zon te zien, een halo, die soms lijkt op een
regenboog. In tegenstelling tot de regenboog ontstaat
dit kleurrijke verschijnsel niet door breking en weerkaat-
sing van het zonlicht in regendruppels maar in
ijskristalletjes. Het langzaam verdwijnen van de zon of
maan of de gekleurde kring kan een voorbode zijn van
minder fraai weer, vooral als de bewolking uit het
westen komt en snel dichter wordt. Eeuwen geleden is
dat al verwoord in weerspreuken. Zoals: "een waterige
zon of bleke maan kondigt meestal regen aan, kruipt de
zon in haar nest dan regent 't de volgende dag op zijn
best of kring om de zon water in de ton". Spreuken ver-
tellen meestal de waarheid: in ongeveer 80 % van de
gevallen regent het dan binnen 24 uur. In het voorjaar
en als de cirrus uit het oosten komt opzetten gaat de
regel vaak niet op en volgt beter weer.

KNMI / Weer Servicedienst Leeuwarden/Wytgaard