HET WEER, NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen zijn soms niet meer helemaal up to
date, onze excusses daarvoor, red.

Warme golfstroom

Het weer en met name de temperatuur in West-Europa
is sterk afhankelijk van de zeewatertemperatuur in het
noorden van de Atlantische oceaan. Een relatief warme
oceaan houdt de temperatuur in de wijde omtrek op
een gematigd niveau. De temperatuur is daar relatief
hoog door de Warme Golfstroom, die als transportband
van warmte fungeert. De stroming gedraagt zich als een
slingerende rivier met draaikolken en opwellende en
zinkende bellen van koud en warm water. De Golfstroom
begint in de Golf van Mexico (vandaar de naam) en
brengt warm water naar het noordelijk deel van de
Atlantische Oceaan. Omdat het water daar relatief zout
is kan het na afkoeling naar beneden zinken, waarna het
in zuidelijke richting terugstroomt. De Warme Golf-
stroom wordt waarschijnlijk aangestuurd door enorme
wervels in de wateren rond Zuid Afrika. Daardoor lekt
warm water uit de Indische Oceaan naar de Zuidelijke
Atlantische Oceaan. Dankzij onderzoek vanaf het
Nederlandse onderzoekschip Pelagia zijn de wervels en
zeestromingen rond Afrika in kaart gebracht. Uit onder-
zoek van boorkernen uit de ijskap van Groenland blijkt
dat de zeewatertemperatuur in het verre verleden (tien-
duizenden tot honderdduizenden jaren geleden) soms
snel wisselde. Misschien had dat te maken met de
veranderlijke sterkte van de Warme Golfstroom.

De transportband kan vrijwel tot stilstand komen en
dan kan het ijs in de Atlantische oceaan zich uitbreiden.
Of die veranderingen samenhangen met de Golfstroom
is niet duidelijk. Pas in deze eeuw en door satellieten
vooral in de laatste tientalle jaren, hebben we de
beschikking over meetgegevens van oceanen. Dat is
nog te kort om conclusies te trekken. Misschien zijn de
natuurlijke variaties van de Golfstroom veel groter dan
algemeen wordt aangenomen. De golfstroom is
daarom een onzekere factor in de opwarming van het
klimaat waarmee de aarde te maken heeft. Klimaat-
onderzoekers voorspellen op grond van berekeningen
dat de Golfstroom in een warmer klimaat kan afremmen.
Het smeltend ijs van de polen en de grotere hoeveel-
heden neerslag leveren dan zoveel zoet water op dat
het na afkoeling minder naar beneden zinkt, waardoor
de Warme Golfstroom in het noordelijk deel van de
Atlantische Oceaan minder ver doordringt. Ook voor
West-Europa zou dat gevolgen hebben. De opwarming
zou hier dan minder groot zijn dan elders. Zeker is dit
allerminst: volgens andere scenario's kan de lucht-
stroming boven Europa zodanig gaan veranderen dat
de warmte ons vanuit een andere hoek kan bereiken.
Over regionale veranderingen van het klimaat is nog
nauwelijks iets zinnigs te zeggen.


KNMI / Weer Servicedienst Leeuwarden/Wytgaard