HET
WEER,
NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen
zijn soms niet meer helemaal up to
date,
onze excusses daarvoor,
red.
Waarom is april de droogste maand?
In Nederland
kennen we geen nat en droog seizoen,
het regent verspreid over het hele jaar. Maar wat wel
opvalt is dat in het voorjaar en met name in april de
minste regen valt. Hoe komt dat?
Regen door het jaar heen
heid neerslag zien voor iedere maand in de periode
1991-2020. De plaatjes zijn gebaseerd op de neer-
slagwaarnemingen van het KNMI-netwerk van zo'n
300 vrijwilligers die verspreid over Nederland
dagelijks de regenmeter aflezen. Wat opvalt is dat
april eruit springt als een relatief droge maand.
Eventueel de afbeeldingen aanklikken s.v.p.
Afbeelding 1. Animatie van de maandelijkse neerslag in
Nederland gemiddeld over de periode 1991-2020.
Bron: KNMI.
Twee soorten regens
sterke westenwinden die stormen richting Europa
sturen met veel regen zoals deze winter in Spanje en
Portugal het geval was. De regen valt binnen de storm
daar waar koude en warme lucht elkaar ontmoeten
langs fronten die zich vele duizenden kilometers
uitstrekken. Meteorologen noemen dat grootschalige
neerslag.
In
de overgang naar de zomer zwakken de westen-
winden af en warmt het land flink op. Er ontstaan buien
als het land de atmosfeer onderin flink opwarmt en
vochtig maakt door verdamping uit vegetatie en de
grond. De warme, vochtige lucht stijgt op, koelt af,
er ontstaan wolken en uiteindelijk regen. Uit deze buien
kan in korte tijd en plaatselijk heel veel regen vallen.
Meteorologen noemen dat convectieve neerslag.
Convectieve buien ontstaan ook boven zee als koude
lucht uit het noordpoolgebied met een noordwestelijke
stroming over de relatief warme zee wordt aangevoerd.
Wellicht tegen je
gevoel in zijn december en augustus
de natste maanden (afbeelding 2). In augustus valt er
ongeveer evenveel neerslag als in december, alleen
valt de regen veel plaatselijker en in een kortere tijd.
Vandaar dat je de indruk kunt hebben dat augustus
droger zou zijn dan december.
Afbeelding 2. Gemiddelde neerslag per maand in de
periode 1901-1930 (oranje), 1991-2020 (donkerblauw)
en in 2025 (lichtblauw). Lichtblauwe staafjes is de
dagelijkse neerslaghoeveelheid in 2025. De neerslag is
gemiddeld over 13 meetstations verspreid over
Nederland. Bron: staat van het klimaat 2025, knmi.
Regen in april
verminderen van de stormactiviteit, is de grootschalige
neerslag in april ook veel minder. De zon is echter nog
niet zo sterk, het land warmt daardoor overdag nog niet
zo hard op en er is ook nog weinig verdamping uit
planten, vandaar dat de bijdrage van convectieve buien
aan de neerslag in april veel minder is dan in de zomer.
Bovendien is de zee nog
koud van de winter, dat onder-
drukt convectie en maakt dat de lucht minder vocht bevat.
Dat alles opgeteld maakt april de droogste maand van
het jaar. Maart krijgt nog meer mee van de winterstormen
zoals vandaag, in mei is de zon al krachtiger en ontstaan
er eerder buien.
September is ook een
overgangsmaand, maar in
september is er met name aan de kust veel neerslag
doordat de zee nog warm is van de
zomer.
Alle maanden zijn natter geworden, behalve april
Als we de hoeveelheid
neerslag vergelijken tussen de
periode 100 jaar geleden, 1901-1930, en de recente
periode 1991-2020, dan zien we dat alle maanden
natter zijn geworden, behalve april (afbeelding 2).
De lichte afname is niet significant. De variatie van jaar
op jaar is groot in de hoeveelheid neerslag in april,
er is over de hele periode geen significante trend
zichtbaar (afbeelding 3).
De neerslag in de
winter neemt toe omdat de zee-
watertemperatuur stijgt. De stormen voeren daardoor
vochtiger lucht aan waaruit meer regen valt.
Deze tendens zet zich volgens de KNMI'23 klimaat-
scenario's in de toekomst voort omdat de zee verder
zal opwarmen.
Afbeelding 3. Hoeveelheid neerslag in april in Nederland
vanaf 1906 tot en met 2025. De gemiddelde neerslag over
deze periode bedroeg 45 millimeter.
De neerslaghoeveelheid boven dit gemiddelde is rood
gekleurd. Er is geen duidelijke trend zichtbaar. İKNMI
Door meer vocht in de lucht is ook de zomerneerslag
toegenomen. Wel minder dan in de winter en de
klimaatscenario's verwachten niet dat deze trend naar
de toekomst zal doorzetten. De verdere opwarming
zorgt voor uitdroging van het land wat de zomerneer-
slag zal doen afnemen. Op het klimaatdashboard kun
je zien dat deze afname de laatste jaren wellicht al is
ingezet.