HET WEER, NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen zijn soms niet meer helemaal up to
date, onze excusses daarvoor, red.

Broeikasgas methaan

Methaan is na kooldioxide het belangrijkste gas dat
bijdraagt aan de versterking van het broeikaseffect door
de mens. Uit onderzoek van oude ijskernen blijkt dat
methaan al sinds jaar en dag in de atmosfeer voorkomt.
Variaties in de hoeveelheid in het verleden hangen sterk
met veranderingen in temperatuur en kooldioxide (CO2)
samen. De ijstijden kenden de kleinste hoeveelheden
methaan, terwijl deze in warme periodes (interglacialen)
weer toenamen. In de ongestoorde atmosfeer was het
methaan voornamelijk afkomstig uit natte gebieden,
zoals moerassen en venen, maar ook van bomen en
planten. Deze laatste bron is pas  recent ontdekt, omdat
de methaanuitstoot per boom of plant maar heel klein is.
Sinds de achttiende eeuw is de hoeveelheid methaan in
de atmosfeer scherp toegenomen (met ongeveer 150%).
In de huidige atmosfeer is meer dan de helft van het
methaan het gevolg van menselijk handelen. De belang-
rijkste nieuwe bronnen zijn de productie en het gebruik
van fossiele brandstoffen (kolen, olie, gas),  veeteelt,
rijstbouw en afvalverwerking. Ook bij bosbranden en uit
bevroren toendra's (smeltende permafrost in Siberië en
Canada) komt methaan vrij. De hoeveelheid methaan
wordt al decennia lang in de gaten gehouden met een
netwerk van meetstations verdeeld over de aarde.
De voortdurende toename door de menselijke
activiteiten wordt hiermee goed geregistreerd.

Uit de metingen blijkt echter dat de hoeveelheid
methaan de laatste 10 à 20 jaar steeds minder snel toe-
neemt. De grootste ontbossing in dit tijdperk zou hier-
van de oorzaak kunnen zijn; minder bos betekent minder
methaanuitstoot. Enerzijds is dan sprake van een
toename van methaan door menselijk handelen,
nderzijds een afname door ontbossing. De invloed van
menselijk handelen op het klimaat is ingewikkelder dan
 tot voor kort werd gedacht. Sinds een 2005 wordt
methaan ook vanuit de ruimte gemeten met de
Europese milieusatelliet Envisat. De satelliet is met
verschillende meetinstrumenten uitgerust, waaronder
Sciamachy, dat door Nederland, Duitsland en België is
gemaakt. De satellietmetingen laten grote hoeveel-
heden methaan zien boven tropische regenwouden.
Die metingen tonen aan dat bomen en planten methaan
uitstoten. Ondanks de belangrijke rol van bossen voor
de hoeveelheid methaan blijft het aanplanten van bos-
sen als een middel ter bestrijding van het broeikaseffect
zinvol. Bossen nemen het broeikasgas kooldioxide op
en zorgen er dus voor dat er minder kooldioxide in de
atmosfeer komt. Dat effect is vele malen groter dan dat
van het beetje methaan dat nieuwe bossen in de
atmosfeer zullen brengen. Meer op www.knmi.nl.