HET WEER, NADER VERKLAARD
de (oudere) verhalen zijn soms niet meer helemaal up to
date, onze excusses daarvoor, red.

Windmetingen

De wind wordt gemeten op een mast met een anemo-
meter. Dit instrument is in 1846 geïntroduceerd door
de Ierse astronoom Thomas Romney Robinson (1792-
1882). Het is een ronddraaiend molentje met drie of
vier halve bollen (cups) die met stangetjes aan een
draaibare as zijn bevestigd. De halve bollen zijn van
binnen hol. De wind oefent op de holle zijde meer
kracht uit dan aan de bolle kant, waardoor het molentje
door de wind in beweging komt. De snelheid van de
draaiende bollen, die in een elektrisch signaal wordt
omgezet, is een maat voor de windsnelheid. Op voor-
schrift van de Wereld Meteorologische Organisatie
worden windmeters op weerstations geplaatst in een
open terrein op een mast van 10 meter hoogte. In een
volgebouwd Nederland wordt het steeds moeilijker
om geschikte meetlocaties te vinden. Om storende in-
vloeden van gebouwen te beperken worden de meters
soms hoger geplaatst. Met formules wordt de meting
omgerekend naar 10 meter hoogte, zodat de gegevens
vergelijkbaar zijn. Ook is er in de loop der jaren veel
veranderd aan het meetnet, waardoor windgegevens
uit de eerste helft van de 20e eeuw niet vergelijkbaar
zijn met die van later datum. Tegenwoordig geven auto-
matische weerstations continu gegevens door over de
wind. Zo kan nauwkeurig worden gevolgd hoe hard het
in ons land waait of heeft gewaaid.

De gemiddelde windsnelheid wordt vaak bepaald over
periodes van 10 minuten en opgegeven in meters per
seconde, kilometers per uur of Beaufort. Wanneer
wordt gesproken over windkracht 8 (een stormachtige
wind) dan wordt verwacht dat de windsnelheid gemid-
deld over 10 minuten tussen 17.2 en 20.7 m./seconde
(62-74 km. /uur) ligt. Zo hoort bij elk van de dertien
klassennummers volgens Beaufort een gemiddelde
berekend over 10 minuten. In de scheepvaart wordt
ook gewerkt met knopen: 1 knoop komt overeen met
0.5144 meter per seconde, ongeveer een halve meter
per seconde dus. Meetgegevens die in de weerrap-
porten actueel worden gemeld zijn voorlopig. Achteraf
worden alle gegevens geverifieerd en gevalideerd en
moeten soms correcties worden toegepast. Voor kli-
matologische statistieken en vergelijking van stormen
wordt uitgegaan van uurgemiddelden. Klimatologen
spreken van een zware storm wanneer de windsnel-
heid ergens boven land een uurgemiddelde haalt van
windkracht 10. Dat komt overeen met gemiddelde
windsnelheden tussen 24.5 en 28.4 m./ seconde (89-
102 km./uur). Ligt de windsnelheid gemiddeld over
een uur tussen 28.5 en 32.6 m./ seconde (103-117
km./uur) dan wordt de storm achteraf geboekt als een
zeer zware storm en boven 32.6 m./seconde (meer
dan 117 km./uur) als orkaan.